Terorizmi

Terrorizmi, si mjet per arritjen e qellimeve politike ose fetare, nuk eshte nje fenomen modern. Rrenjet e tij nisin qe ne lashtesi me grupe si Sicarii ne Judean romake apo Asasinet ne Persine e shekullit XI. Megjithekete, vete termi "terrorizem" u lind gjate Revolucionit Francez, specifikisht gjate "Regjimit te Terrorit" (1793–1794). Ne ate kohe, ai nuk perdorej per grupe rebele, por per dhunen shteterore te ushtruar nga qeveria revolucionare per te eliminuar armiqte e brendshem dhe per te mbajtur rendin permes frikes.

Gjate shekullit te 19-te dhe fillimit te shekullit te 20-te, terrorizmi mori nje forme te re me rritjen e levizjeve anarkiste dhe nacionaliste ne Evrope dhe Rusi. Duke perdorur konceptin e "propagandes se vepres", grupe te ndryshme besonin se atentatet kunder mbreterve, careve dhe zyrtareve te larte do te sherbenin si shendije per revolucione mbarepopullore. Ngjarja me kulmore e kesaj periudhe ishte vrasja e Kryedukes Franz Ferdinand ne vitin 1914, nje akt terrorist qe sherbeu si shkaku i drejtperdrejte i shperthimit te Luftes se Pare Boterore.

Pas Luftes se Dyte Boterore, terrorizmi u transformua ne nje mjet per levizjet antikoloniale dhe separatiste. Gjate viteve '60 dhe '70, bota pa nje rritje te terrorizmit nderkombetar, ku grupe si PLO (Organizata per Clirimin e Palestines) ose fraksionet e majta ekstreme ne Evrope (si RAF ne Gjermani) kryenin rrembime avionesh dhe sulme spektakolare per te terhequr vemendjen globale. Kjo epoke u karakterizua nga ideologji te qarta politike dhe shpeshhere mbeshtetje te terthorte nga fuqite e medha gjate rivaliteteve te Luftes se Ftohte.

Ne fund te shekullit te 20-te dhe fillim te shekullit te 21-te, natyra e terrorizmit ndryshoi rrenjisht me ngritjen e ekstremizmit fetar global. Sulmet e 11 shtatorit 2001 shenuan nje pike kthese, duke e kthyer terrorizmin ne nje kercenim asimetrik pa kufij te qarte gjeografike. Sot, perdorimi i teknologjise, rrjeteve sociale per radikalizim dhe sulmet e "ujqerve te vetmuar" e kane bere kete fenomen me te veshtire per t’u parandaluar, duke e shnderruar sigurine globale ne nje sfide te vazhdueshme dhe komplekse.

Per historikun e terorizmit nese do te pyetnit IA-n do ta lexonit kete qe sapo e lexuar! Mirepo sot terorizmi ka arritur ne nivel tjeter, ka arritur kulmin, ka shtetin e vete, eshte Israeli vete!